Հետհեղափոխական ժամանակն անիմաստ ծախսվեց. Սուրեն Սահակյան

դեկտեմբերի 4, 2018

Հարցազրույց «Քաղաքացու որոշում» սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցության համապետական ցուցակը գլխավորող Սուրեն Սահակյանի հետ:

-Ինչպե՞ս եք գնահատում նախընտրական քարոզարշավը։

-Ես նոր եմ այս ոլորտում, ինձ համար այս ամենը նորություն է։ Հանդիպումներ ենք անցկացնում քաղաքացիների հետ։ Բայց ինձ մտահոգում է, որ քարոզարշավի ընթացքում մենք խոսում ենք ամեն ինչից, բացի մեր ապաագայից: Խոսում ենք, թե ով ինչ հանցագործություն է արել, ով է լավը, ով՝ վատը, բայց թե ինչ ենք ուզում ստանալ վերջում այս ամենից, պարզ չէ։ Ամեն ինչից խոսվում է, բացի ապագայից ու երազանքից, որին ձգտում ենք։

-Ձեր երազանքը ո՞րն է։

-Մեր երազանքը համընդհանուր բարեկեցիկ պետությունն է՝ արդարության, համերաշխության և ազատության սկզբունքների վրա հիմնված։

-Հեղափոխությունից հետո իշխանության եկավ նոր ուժ, ու մարդկանց մոտ նոր հույսեր արթնացան։ Ձեզ մոտ այդպես չէ՞։

-Ի՞նչ նոր ուժ։

-«Քաղաքացիական պայմանագիրը»։

-«Քաղաքացիական պայմանագիրը» նոր ուժ չէ։

-Նկատի ունեմ՝ այդ ուժը չի եղել իշխանության մեջ և նոր է եկել իշխանության։

-Դա նոր ուժ չէ և իր արժեհամակարգով չի տարբերվում հնից։ Երկուսն էլ նեոլիբերալ կուրս են տանում։ Իհարկե, անձինք փոխվել են, գործելաոճն է փոխվել, բայց արժեքների իմաստով նոր ուժ չէ։ Նայեք, քարոզարշավի ակտիվ մասնակիցները նույն գաղափարաբանական հենքն ունեն, և անտեսվում են բոլոր այն ուժերը, որոնք գաղափարաբանական տարբերություններ ունեն։ Սա գաղափարների ընտրություն չէ, սա ընտրություն է լավ ու ոչ այնքան լավ հայհոյողների միջև:

-Ձեր ֆեյսբուքյան էջում գրել էիք, թե այս «քաղաքական խրախճանքից» դուրս գալու միակ ճանապարհը գաղափարական բանավեճն է։ Ինչպե՞ս հասնել դրան։

-Հինգ տարի քաղաքական կյանքում բոլորն սպասում էին լիդերի, որը պետք է ասի՝ ուր գնալ, ինչ անել, արտահայտի խելացի մտքեր և մյուսներին, ովքեր իր հետ համաձայն չէ, անվանի դավաճաններ, դաշտը բաժանի սև-սպիտակի։ Բայց մենք հինգ տարում փոխել ենք իրերի նման դրությունը, ամրագրել ենք, որ որոշողը քաղաքացին է. լիդերը էական չէ, և ամեն մարդ կարող է ինքը որոշել։ Այդ մարտավարությունը ու ռազմավարությունը, ի վերջո, հաղթող դուրս եկավ։ Այսօր ստեղծված քաղաքական պայմաններն ավելի լավն են, ու փոփոխության հասնելը՝ ավելի հեշտ: Ես գրել էի, որ այսուհետև գաղափարներն են լինելու ընտրության չափորոշիչը, և մենք դա կիրականացնենք շատ արագ։ Ես հավաստիացնում եմ։ Երբ մենք անցնենք Ազգայի ժողով, այդ փոփոխությունն ավելի արագ կլինի։

-Իսկ եթե խորհրդարան չանցնե՞ք:

-Եթե խորհդրարան չանցնենք, մնում է փողոցը, որը մեզ համար ավելի կոմֆորտ վիճակ է ստեղծում, քան Ազգային ժողովը, որովհետև այնտեղ մենք թրծվել ենք, փորձ ենք ձեռք բերել, այնտեղ մենք ուժեղ ենք։ Իհարկե, մենք չէինք ուզի շարունակել քաղաքական գործունեությունը փողոցում, կուզեինք անցնել ավելի կոնստրուկտիվ դաշտ, փոխել հարթակը, բայց եթե ընտրողը քվե չտա, մեզ շատ ավելի հարմար է փողոցը։

-Քարոզարշավի ընթացքում անհավասարություն տեսնո՞ւմ եք։

-Հավասարությունը պետք է բերի արդարություն, և հավասարության պահանջը հենց արդարության պահանջից է բխում, բայց երբ ստարտային պայմանները նույնը չեն, հավասարությունը բերում է անարդարության, անհավասար պայմանների։ Մենք գրանցվել ենք ցուցակները ԿԸՀ տրամադրելուց մեկ օր առաջ, և մեզ դնում են հավասար պայմաններում ու հավասար տեղեր են տալիս, մենք պակաս հնարավորություններ ենք ունենք գաղափարներ ներկայացնելու համար։ Մեդիա դաշտը տեսնում են՝ ով է ավելի ակտուալ, նրանց են առաջինը ու շատ լուսաբանում՝ էլ ավելի խորացնելով անհավասար պայմանները։ Այսօր ՀՀԿ-ի ու Նիկոլ Փաշինյանի խոսքային փոխհրաձգության պատճառով լուսանցքից դուրս են մնում գաղափարական վեճերը։

-Հետհեղափոխական կես տարվա Ձեր գնահատականը:

-Կարելի է ասել, որ դա անիմաստ ծախսված ժամանակ էր: Կարելի էր ավելի լավ օգտագործել այդ ժամանակահատվածը, օրինակ՝ կարելի էր փոխել Սահմանադրությունը, հանրային հարաբերությունների նոր ձևեր մշակել:

-Իշխանության եկած ուժը պնդում է, որ կատարվել են ժողովրդի առաջ ստանձնած բոլոր պարտավորությունները:

-Ես այդպես չեմ կարծում:

-Ի՞նչը չի արվել:

-Ապրիլի 20-21-ին Արարատ Միրզոյանն ու Նիկոլ Փաշինյանը հայտարարել են, որ փոխելու են Ընտրական օրենսգիրքը: Նրանք հայտարարել են, որ ընտրությունների պետք է գնալ կուսակցությունների մասին նոր օրենքով, որտեղ ենթադրվում էր, որ կսահմանվեր, թե որ քաղաքական միավորն էր համարվելու կուսակցություն: Օրենքը լիներ, գուցե որոշ ուժեր այսօրվա ընտրություններին չմասնակցեին: Հայտարարվել էր, որ դատական համակարգն ազատականացվում է, բայց ես կարծում եմ, որ որոշ ազդեցության այդ համակարգը ենթարկվում է:

-Ինչո՞ւ եք ձգտում լինել խորհրդարանում:

-Ես մտածում էի՝ որպես հանրային գործիչ, հեղափոխությունը իմ վերջին հանգրվանն է, այսինքն՝ մտածում էի հեղափոխությունից հետո հավաքվել ու գնալ նստել տանը, զբաղվեմ ընտանիքով ու սիրելի գործով: Բայց հեղափոխությունից հետո զարգացումները ինձ համոզել են, որ դեռ անելիք կա: Հասկանում եմ, որ ամեն ինչ չի լինելու այնպես, ինչպես կուզեի: Ճանապարհը ես այլևս չեմ տեսնում փողոցում և կարծում եմ, որ ճիշտ ուղին խորհրդարան մտնելն է, որտեղ կլինի խնդիրները լուծելու օրակարգ: Դրա համար հիմնեցինք կուսակցություն ու մտանք ֆորմալ քաղաքական դաշտ: Բայց դա չի բացառում, որ, եթե վաղը տեսնենք՝ անիմաստ է դառնում ֆորմալ քաղաքական դաշտում գործելը, փոխենք մեր կարծիքը և անցնենք այն դաշտ, որտեղ էինք:

-Այսինքն՝ քաղաքացիական ակտիվ պայքարի՞ դաշտ:

-Այո:

-Ձեր առաջին երեք օրենսդրական նախաձեռնությունները ընտրվելուց հետո:

-Մենք հավատարիմ ենք հեղափոխության օրակարգին, և, ըստ այդմ, առաջին երեք օրինագծերը կլինեն սեփականության հարցերը կարգավորելու, պետական և բիզնես ոլորտները տարանջատելու մասին, Ընտրական օրենսգիրքը բարեփոխելը, կուսակցությունների մասին նոր օրենքն ընդունելը: Այնուհետև պետք է ստեղծել այնպիսի միջավայր, որ մասնակցային քննարկումների միջոցով փոխվի նաև Սահմանադրությունը:

-Այսինքն, հետևողակա՞ն եք լինելու Սահմանադրությունը փոխելու հարցում:

-Իհարկե: Կեղծ Սահմանադրությունը կարող է ազդել մեր ամենօրյա կյանքի, հարաբերությունների վրա: Դրա համար մենք, որպես պետություն, պետք է ունենանք սահմանադրական կարգ, որը լեգիտիմ է կհամարվի բոլորիս կողմից: Մինչև դա չլինի, մենք չենք կայանա ո՛չ որպես քաղաքական ազգ, ո՛չ որպես պետություն:

-Ղարաբաղյան հակամարտության հնարավորինս արագ կարգավորո՞ւմ, թե՞ ստատուս քվոյի պահպանում՝ հայանպաստ լուծման սպասումով:

Ղարաբաղյան հակամարտության լուծումը մենք պատկերացնում ենք երկու շատ կարևոր ելման կետեր համադրելու միջոցով: Առաջինը մարդկանց երջանիկ ապրելու իրավունքն է, որի կենսագործմանը Արցախում դեմ է եղել Ադրբեջանի Հանրապետությունը, և ստացել ենք պատերազմ: Երկրորդը տարածաշրջանային ու աշխարհաքաղաքական կենտրոնների բախվող շահերն են տարածաշրջանում: Այս երկուսից որևէ մեկին առավելություն տալը խաղաղությունը կդարձնի կարճաժամկետ ու անիմաստ: Եթե աշխարհաքաղաքական կենտրոնները գտնեն տարածաշրջանում իրենց ձեռնտու լուծումը, բայց անտեսվի ժողովուրդների ազատ ապրելու իրավունքը, կունենանք կարճատև խաղաղություն: Եվ հակառակը՝ երբ ժողովուրդները լեզու գտնեն իրար հետ, բայց այդ պայմանավորվածության արդյունքում անտեսվեն աշխարհաքաղաքական կենտրոնների շահերը, մենք կունենանք կարճատև խաղաղություն: Մենք լուծումը համարում ենք այս երկու շահերի համադրումը, և առաջարկված օրակարգային փաստաթղթերի մեջ չենք տեսնում այս երկու սկզունքների իրագործումը:

-Բյուջետային մեծ մուտքեր հանքարդյունաբերությա՞մբ, թե՞ համեստ բյուջե՝ առանց հանքարդյունաբերության:

-Եթե մենք լինենք մեծամասնություն, ու կառավարություն ձևավորենք, վերացնելու ենք ժողովրդին թունավորելու պրակտիկան. չենք տրամադրելու նոր լիցենզիաներ ու պահանջելու ենք ներդնել նոր տեխնոլոգիաներ: Աստիճանաբար տնտեսությունն այնպես ենք զարգացնելու, որ հանքարդյունաբերությունը իր տված չնչին եկամուտներով ընդհանրապես բացառվի մեր տնտեսական կյանքից: Մենք պետք է ստեղծենք պայմաններ, որտեղ ինքնիրացման հնարավորություն ունեցող բոլոր քաղաքացիները հնարավորություն կունենան ստեղծել ձեռնարկություններ, կկարողանան ստեղծագործել, արարել՝ ի շահ իրենց ու Հայաստանի Հանրապետության: